Czym jest norma i zakres wartości referencyjnych?

Aby interpretacja wyników badań laboratoryjnych była dla Nas w pełni zrozumiała, warto dowiedzieć się co dokładnie rozumiemy w medycynie laboratoryjnej pod pojęciem normy i przedziału wartości referencyjnych.

Hasło normy funkcjonuje w dość szerokim znaczeniu w codziennym życiu. Nieraz mówimy o tym, że ktoś jest normalny, czyli jego zachowanie nie odbiega od przyjętych wzorców postępowań. O normach słyszymy również w kontekście budownictwa czy higieny pracy (np. norma to 8-godzinny system pracy).

W przypadku diagnostyki laboratoryjnej hasło „wynik w normie” w ostatnich latach zaczęło wzbudzać wiele kontrowersji wśród specjalistów. Z pewnością słusznych. Dlaczego? Co tak naprawdę znaczy „wynik w normie”:

 

  • Pacjent jest zdrowy? ale Prawidłowy wynik pojedynczego badania laboratoryjnego nie musi oznaczać pełnego zdrowia

 

  • Wynik danego pacjenta jest taki jak wynik większości innych zdrowych osób? ale  Kogo mamy na myśli mówiąc inne zdrowe osoby?
  • Pacjent pod względem danego parametru nie odbiega zbytnio od pewnej średniej? ale W jaki sposób wyznaczyliśmy tą średnią?

W związku z problematycznym pojęciem normy specjaliści wprowadzili do słownika „diagnostów” pojęcie przedziału wartości referencyjnych

Czym jest przedział wartości referencyjnych? – Jest to przedział pomiędzy dwiema liczbami i zawierający te dwie liczby, obejmuje zazwyczaj 95% wartości referencyjnych. Wartości referencyjne to wszystkie wartości uzyskane w grupie referencyjnej.

Wiemy, brzmi bardzo skomplikowanie, ale już wyjaśniamy 😉

Na samym początku musimy wybrać Naszą grupę referencyjną. Co ważne do grupy referencyjnej nie musimy wybierać tylko osób idealnie zdrowych! Ale musimy przemyśleć w jaki sposób będziemy wybierać pacjentów do Naszego badania, w tym celu musimy zastanowić się nad kilkoma kwestiami:

  • czy chcemy ustalić przedział dla dzieci czy też dla dorosłych
  • jaki przedział wiekowy bierzemy pod uwagę
  • czy ustalamy osobny przedział dla kobiet i dla mężczyzn
  • jakiego stanu zdrowia oczekujemy od Naszej grupy, które schorzenia będą wykluczały udział pacjentów w badaniu
  • można opracować ankietę na podstawie której pacjenci będą włączani lub wyłączani z grupy referencyjnej
  • można przy wyborze grupy posłużyć się badaniem lekarskim

Tak naprawdę wybór pacjentów do grupy referencyjnej powinien być uzależniony od profilu pacjentów zgłaszających się do danego laboratorium, dla każdego parametru taka grupa będzie wyglądać nieco inaczej. Co ważne grupa musi liczyć minimum 120 osób.

Po ustaleniu grupy referencyjnej, dokonujemy pomiarów danego parametru. Ale najważniejsza sprawa, u wszystkich osób pomiar musi wyglądać tak samo, wszyscy pacjenci muszą być tak samo przygotowani do badania, a uzyskane próbki biologiczne zabezpieczone i zbadane dokładnie tą samą metodą!  W ten sposób uzyskaliśmy wyniki badań, które są naszymi wartościami referencyjnymi 😉

W końcowym etapie wykorzystując modele statystyczne (chodzi o różnice statystycznie istotne i wartości odstające) i uzyskane wartości określamy które wartości będą granicami Naszego przedziału referencyjnego.

Dodaj komentarz