Search

Badanie nasienia (spermiogram) część I

Badanie nasienia (spermiogram)

Czas upłynnienia

Samoistne upłynnienie nasienia pod wpływem enzymów pochodzących z prostaty następuje w ciągu 60 minut od ejakulacji (najczęściej w ciągu 15 minut). Aby ocenić ten parametr bardzo istotna jest informacja przekazana ustnie personelowi medycznemu bądź umieszczona na pojemniku z nasieniem o dokładnym czasie ejakulacji. Jeżeli nasienie nie ulega samoistnie upłynnieniu musi zostać odpowiednio przygotowane do dalszych etapów np. poprzez enzymatyczne trawienie próbki biologicznej. Zwykle parametr ten ocenia się makroskopowo jednak w niektórych przypadkach również mikroskopowo.

UWAGA: Przedłużony czas upłynnienia może oznaczać nieprawidłowy skład nasienia oraz upośledzoną zdolność plemników do zapłodnienia.

Wygląd nasienia

Prawidłowe nasienie jest homogenne, nieprzezroczyste, szaro-opalizujące lub mleczno-szare.

UWAGA: Patologiczne barwy:
• Barwa czerwono-brunatna – może świadczyć o obecności krwinek czerwonych w nasieniu, nie zawsze udaje się ustalić przyczynę tego zjawiska (hematospermia idiopatyczna), ale może też być wynikiem chorób prostaty bądź zwężenia cewki moczowej
• Nasienie przeźroczyste, bezbarwne – może oznaczać azoospermię (brak plemników w nasieniu) lub oligozoospermię (znacznie obniżona liczba plemników w nasieniu)
• Barwa żółta – może być wynikiem żółtaczki bądź zażywania witamin z grupy B

Objętość nasienia

Podany parametr wylicza się metodą wagową. Co to oznacza w praktyce? Najpierw zważony zostaje pusty pojemnik do którego oddawane jest nasienie, (dlatego pojemnik ten pacjent otrzymuje w laboratorium a nie zakupuje samodzielnie), uzyskany wynik zostaje zanotowany. Po oddaniu nasienia przez pacjenta zważony zostaje pojemnik wraz z ejakulatem. Różnica pomiędzy wagą pojemnika z nasieniem a wagą samego pojemnika to waga oddanego ejakulatu. Ponieważ gęstość nasienia wynosi 1,014 g/ml (czyli 1,014 g nasienia w 1 ml płynu), zakłada się, ilość nasienia w gramach jest równoznaczna z ilością nasienia w mililitrach.

Przykład:

– sam pojemnik waży 0,5g

– pojemnik z nasieniem waży 1,5 g

– waga samego nasienia to 1g (1,5-0,5=1)

– skoro g=ml, to możemy powiedzieć, że mamy 1g nasienia lub 1 ml nasienia

Prawidłowa objętość ejakulatu to 2-6ml.

Uwaga kliniczna: Patologiczne wyniki:
• Niska objętość ejakulatu (poniżej 1,5 ml) może wynikać z częściowej utraty próbki biologicznej, zablokowania dróg wyprowadzających nasienie, częściowego wytrysku wstecznego, niedoboru androgenów bądź wrodzonego obustronnego braku nasieniowodów
• Wysoka objętość ejakulatu (powyżej 6,0 ml) może świadczyć o wysięku w przebiegu zapalenia gruczołów dodatkowych

Lepkość nasienia

Parametr ten oceniamy poprzez ocenę długości kropli nasienia wypływającej z pipety o szerokim ujściu – jednorazowej pipeta Pasteura. Krótko mówiąc oceniając ten parametr chcemy zaobserwować czy nasienie zaaspirowane do pipety jednorazowej będzie z niej wypływać pojedynczymi kroplami (prawidłowo) czy też będzie tworzyć  długą, cienką nitkę (powyżej 2cm, patologia). Aby lepiej zobrazować pomiar lepkości nasienia prezentujemy przykład prawidłowej oraz nieprawidłowej lepkości nasienia.

Uwaga: Podwyższona lepkość nasienia może wynikać z zaburzonego składu wydzieliny gruczołów męskiego układu rozrodczego (np. w stanach zapalnych)

Wartość pH nasienia

Parametr ten określa jaki jest odczyn nasienia oddanego podczas ejakulacji (kwaśny, zasadowy, obojętny). Wartość ta powinna zostać określona dopiero po upłynnieniu nasienia, ale nie później niż 60 minut od ejakulacji (najlepiej pomiędzy 30 a 60 minutą od momentu oddania nasienia do badania). Do oceny pH służą specjalne papierki wskaźnikowe (najlepiej o zawężonym zakresie pH od 6,0 do 10,0).

Prawidłowa wartość pH nasienia > 7,2 (czyli zasadowy charakter wydzieliny)

UWAGA: Stwierdzenie charakteru kwaśnego dowodzi, że mamy do czynienia z wydzieliną z gruczołu krokowego a nie z pęcherzyków nasiennych.