Search

Łupież – przyczyny, objawy, leczenie, profilaktyka

Jednym z najczęściej spotykanych schorzeń dermatologicznych jest łupież. Drobne, białe płatki złuszczające się głównie ze skóry głowy to problem wstydliwy i uciążliwy. W aptekach oraz drogeriach można znaleźć wiele preparatów wspomagających walkę z łupieżem. Warto również wiedzieć, jakie czynniki mogą sprzyjać nawrotom choroby oraz jak właściwie pielęgnować skórę głowy. Informacje te jak również odpowiedzi na pytania, jakie są przyczyny łupieżu oraz jak go skutecznie pokonać znaleźć można w poniższym artykule. 

suszenie głowy po myciu

Co to jest łupież i jakie są jego przyczyny?

Włosy od dawna uważano za symbol zdrowia i siły, a rozstanie nawet z kilkoma milimetrami może wywołać ogromne emocje. Nikogo, więc nie zdziwi fakt, że choroby skóry głowy takie jak łupież, łysienie czy też łojotokowe zapalenie skóry mogą być przyczyną poważnych kompleksów i spadku pewności siebie. Zanim opowiemy o jednym z winowajców – łupieżu wróćmy do samych włosów.

Czy zdajemy sobie sprawę, że w kwestii ilości mieszków włosowych jesteśmy milionerami? Na całym ciele posiadamy około 6 milionów mieszków włosowych, które pojawiają się już w 3 miesiącu życia płodowego. Włosy to z punktu widzenia biologii wytwór naskórka, którego głównym składnikiem budulcowym jest białko keratyna. Gęstość i grubość włosów u każdego z Nas jest inna, a na to z kolei wpływ mają geny, dieta oraz styl życia. Na owłosionej skórze głowy znajdują się również liczne gruczoły łojowe produkujące sebum odpowiedzialne za nawilżenie i natłuszczenie skóry. 

Niestety ciemne i ciepłe środowisko skóry głowy jest również doskonałym miejscem do rozwoju zakażeń grzybiczych i pasożytniczych. A to właśnie ma bezpośredni związek z łupieżem.

Łupież to przewlekłe schorzenie dermatologiczne polegające na drobnopłatowym złuszczaniu skóry głowy połączone z mniej lub bardziej nasilonym łojotokiem. W warunkach fizjologicznych złuszczanie się naskórka i odbudowa warstwy rogowej trwa około 28 dni, a przypadku łupieżu proces ten jest przyśpieszony i trwa około 7-14 dni, co manifestuje się obecnością łusek na skórze głowy. Nie znamy jednoznacznej przyczyny występowania łupieżu, jednak możemy wyodrębnić kilka czynników sprzyjających jego powstawaniu. 

Główną rolę w powstawaniu łupieżu przypisuje się grzybowi drożdżopodobnemu o nazwie Pityrosporum ovale (inaczej Malassezia furfur). Grzyb ten stanowi fizjologiczną mikroflorę Naszej skóry, a ze względu na swój lipofilny charakter bytuje w okolicy gruczołów łojowych. W warunkach fizjologicznych stanowi on około 45% całej mikroflory skóry, jednak w przypadku łupieżu dochodzi do zwiększonej kolonizacji grzybów z rodziny Malassezia co doprowadza do nadmiernego złuszczania naskórka a w efekcie rozwoju łupieżu. 

Wśród pozostałych czynników mogących przyczynić się do rozwoju łupieżu znajdziemy również:

  • Nieodpowiednią pielęgnację włosów oraz używanie niewłaściwych kosmetyków do pielęgnacji (Nie należy stosować zbyt dużej ilości kosmetyków do pielęgnacji i stylizacji włosów oraz zwracać uwagę na skład produktów.)
  • Stres
  • Obniżenie odporności
  • Zaburzenia hormonalne
  • Nadużywanie alkoholu
  • Długotrwałe działanie promieniowania ultrafioletowego
  • Predyspozycje genetyczne
  • Częste noszenie nakryć głowy
  • Nadmierne ogrzewanie mieszkania
  • Zanieczyszczenie powietrza
  • Dietę bogatą w cukry i tłuszcze

Jakie są rodzaje łupieżu?

Łupież należy do szeroko rozpowszechnionego schorzenia, szacuje się, że problem ten dotyczy nawet 10% całej populacji. W przedziale wiekowym pomiędzy 10 a 20 rokiem życiem częstość występowania wzrasta do około 50%. Ponadto schorzenie to ma tendencję do sezonowości, to znaczy, że nawroty łupieżu są zdecydowanie częstsze w okresie jesienno-zimowym. Wiąże się to z przeciwzapalnym działaniem promieni słonecznych w okresie letnim, obniżoną odpornością i dużymi różnicami temperatur w okresie zimowym oraz noszeniem okryć głowy w sezonie jesienno-zimowym. 

W zależności od rodzaju objawów klinicznych możemy wyróżnić kilka podtypów łupieżu:

  • Łupież zwykły (suchy) – najczęstszy typ łupieżu występujący przede wszystkim u rasy białej, częściej u mężczyzn i chłopców w okresie dojrzewania. Obejmuje on nie tylko owłosioną skórę głowy, ale również brwi, pachy, brodę i wzgórek łonowy. Charakterystyczne dla niego są białe, drobne łuski i łamliwość włosów. 
  • Łupież tłusty – często jest traktowany, jako następstwo łupieżu zwykłego, a związany jest z nadmiernym i długotrwałym łojotokiem (nadmierną produkcją sebum). Charakterystycznym objawem jest występowanie żółtych, tłustych łusek przytwierdzonych do podłoża, które mogą nawarstwiać się powodując powstawanie strupów. Chorobie towarzyszy świąd skóry głowy oraz wypadanie włosów, co może doprowadzić do łysienia.
  • Łupież pstry – związany jest z infekcją drożdżakami o nazwie Pityrosporumfurfur. Charakteryzuje się występowaniem licznych, złuszczających się żółtobrunatnych plam o nieregularnym zarysie zlokalizowanych na owłosionej skórze głowy, klatce piersiowej i szyi.

Określenie, z którym podtypem łupieżu mamy do czynienia pomoże w dobraniu odpowiedniego preparatu do walki z chorobą. 

W jaki sposób można wyleczyć łupież?

Łupież to schorzenie dermatologiczne, które nie wymaga pogłębionej diagnostyki, objawy są na tyle charakterystyczne, że można rozpoznać chorobę bez wykonywania dodatkowych badań. Niekiedy wykonuje się badanie mykologiczne, które ma za zadanie potwierdzić lub wykluczyć infekcję grzybiczą.

Niestety, choć diagnostyka łupieżu jest szybka i łatwa nie dotyczy to samego leczenia, należy uzbroić się w cierpliwość i przygotować na możliwość wystąpienia nawrotu choroby.

Gdzie, więc powinniśmy się zgłosić, gdy zauważymy objawy łupieżu? W pierwszej kolejności wybierzmy się do apteki, gdy produkty dostępne bez recepty zawiodą należy skonsultować się z dermatologiem. Warto również na samym początku dobrze przyjrzeć się kosmetykom, które stosujemy do mycia i pielęgnacji włosów, może okazać się, że łupież jest efektem stosowania któregoś z nich. Zamieńmy dotychczas stosowane produkty na delikatne szampony i odżywki przeznaczone do pielęgnacji skóry wrażliwej. 

Produkty apteczne przeznaczone do walki z łupieżem możemy podzielić w zależności od działania na:

  • Przeciwłojotokowe
  • Grzybobójcze
  • Złuszczające (keratolityczne)

a wybór odpowiedniego preparatu zależy od tego, z jakim typem łupieżu mamy do czynienia.

Łupież suchy wymaga nawilżenia skóry głowy przy pomocy kremu bądź mieszanki oliwy z 3% kwasem salicylowym oraz stosowania delikatnych szamponów.

W przypadku łupieży tłustego konieczne staje się stosowanie preparatów złuszczających i przeciwgrzybicznych. 

Do substancji o działaniu złuszczającym (keratolitycznym) zaliczamy kwas salicylowy, mocznik, dziegcie i preparaty siarki. Związki te mają za zadanie doprowadzić do usunięcia komórek zrogowaciałego naskórka. Nie należy jednak stosować zbyt długo preparatów złuszczających, ponieważ może to doprowadzić do ścieńczenia warstwy powierzchniowej skóry i zaburzenia bariery ochronnej naskórka. Szampony z siarką i kwasem salicylowym znajdziemy w ofercie wielu producentów kosmetyków (Ziaja, Barwa, Farmona, Ducray).  Preparaty z dziegciem są obecnie mało popularne z uwagi na ich charakterystyczny zapach oraz trudne do usunięcia zabarwienie. 

Działanie przeciwgrzybiczne wykazują preparaty zawierające ketokonazol, siarczek selenu, pirytionian cynku oraz cyklopiroksolaminę. Substancje te mają za zadanie zaburzenie funkcji transportowych w ścianie komórki grzyba, co w rezultacie doprowadza do jej uszkodzenia i śmierci. Trudno zdecydować, który ze składników jest najlepszy, gdy dany produkt nie przynosi poprawy warto spróbować innego o odmiennym składzie. Związki te znajdziemy w następujących produktach: 

  • ketokonazol – Nizax Ativ, Nizoral, Noell, Zoxin-Med.
  • siarczek selenu – Nizax Control, Selsun Blue for normal Or oily hair
  • pirytionian cynku – Bioxsine DermaGen Aqua Thermal, Ducray Kelual DS., Freederm Zinc, Polytar AF, Seboklar, Healing, Squa-med.
  • cyklopiroksolamina – Pirolam szampon, Sebiprox, Stieprox

Wyżej wymienione preparaty stosuje się zwykle 2-3 razy w tygodniu przez okres około 4 tygodni. W celu zapobiegania nawrotom zaleca się stosowanie preparatów przeciwłupieżowych przez kolejne 3 miesiące raz w tygodniu.