Zaktualizowano: 24 października.2022 r.
Chmiel zwyczajny (Humulus lupulus ) to roślina kojarząca się głównie z procesem produkcji piwa ale warto wiedzieć, że znalazła również szerokie zastosowanie w medycynie. Chmiel zwyczajny posiada bardzo wiele właściwości takich jak: działanie uspokajające, działanie moczopędne, działanie rozkurczowe, działanie antyseptyczne oraz działanie przeciwbólowe. Przeczytaj nasz artykuł o chmielu zwyczajnym i dowiedz się jakie jeszcze właściwości posiada!
Chmiel zwyczajny (Humulus lupulus)
Chmiel zwyczajny to roślina wieloletnia należąca do rodziny konopiowatych (Cannabaceae). Roślina ta osiąga długość do 8 metrów w stanie dzikim, natomiast w uprawach spotyka się rośliny o długości nawet 12 metrów. Chmiel jest rośliną dwupienną (roślina rozdzielnopłciowa, na jednej roślinie wyrastają tylko kwiaty żeńskie lub tylko męskie), kwitnącą od maja do lipca.
W uprawie wykorzystuje się tylko żeńskie rośliny, aby uzyskać szyszkowate kwiatostany chmielu bez nasion.
Roślinę możemy spotkać w stanie dzikim w umiarkowanej strefie Europy, Azji i Ameryki Północnej. Warto wiedzieć, że najwięcej chmielu uprawia się w Niemczech, USA, Rosji, Czechach, Słowacji. Najlepszy jakościowo surowiec chmielu uzyskuje się w takich krajach jak: Czechy, Niemcy oraz Polska.
Rozróżniamy dwie odmiany chmielu zwyczajnego, takie jak: chmiel goryczkowy oraz chmiel aromatyczny.
Chmiel zwyczajny – surowiec i jego pozyskiwanie
Chmiel zwyczajny uprawia się głównie w celu uzyskania surowca do celów zielarskich takiego jak szyszka chmielu (Lupuli strobili) oraz do celów leczniczych – Lupulinę (Lupulinum, Lupuli Glandulae) czyli żółtozłotawy proszek o charakterystycznym zapachu i gorzkim smaku. To właśnie w Lupulinie skoncentrowane są najważniejsze substancje czynne chmielu. Pamiętajmy , że Lupulina to substancja nietrwała, którą należy przechowywać bez dostępu światła i powietrza bo wówczas traci swoje właściwości lecznicze.
Szyszki chmielu (Lupuli strobili) są pozyskiwane z dziko rosnących miejsc oraz z upraw wieloareałowych. W przypadku dziko rosnącego chmielu zbiera się go podczas suchej pogody, kilka dni przed zupełnym dojrzeniem, zrywa się pojedynczo szyszki zielonkawożółte. Po zebraniu surowca w postaci szyszek przenosi się je do suszarń. Surowiec chmielu z dziko rosnących zasobów nie jest wstanie pokryć zapotrzebowania przemysłu piwowarskiego i farmaceutycznego, dlatego kluczową rolę odgrywają tutaj prywatne uprawy chmielu zwyczajnego, gdzie uprawia się go na dużą skalę.
Substancje czynne w chmielu zwyczajnym
Głównymi substancjami bioaktywnymi szyszek chmielu jest olejek eteryczny (0,5–2%), którego skład zależy od pochodzenia surowca. Olejek składa się z takich związków jak: mircen, fernezen, humulen, metylobutenol (główny składnik uspokajający), gorzkie związki żywicowe, flawonoidy i garbniki, związki purynowe, triterpeny, cholina, kariofilen oraz związki siarki.
W Lupulinie znajdziemy te same związki, które są w szyszkach chmielowych ale w innych proporcjach.
Chmiel zwyczajny – działanie i zastosowanie
Szyszki chmielu (Lupuli strobili) oraz Lupulina (Lupulinum, Lupuli Glandulae) wykazują takie same działanie:
- uspokajające
- moczopędne
- rozkurczowe
- antyseptyczne
- ściągające
- przeciwbólowe
- nasenne
- hipotensyjne (obniżają ciśnienie krwi)
- łagodzące nadpobudliwość nerwową
- zwiększające wydzielanie soków trawiennych
- poprawiające apetyt
- zwiększające łaknienie
- ułatwiające trawienie
- bakteriobójcze
Chmiel zwyczajny znalazł swoje zastosowanie głównie w browarnictwie oraz w produkcji niektórych preparatów i mieszanek ziołowych, a także w przemyśle kosmetycznym (np. odżywki do włosów).
Przeciwwskazania do stosowania chmielu zwyczajnego
Chmiel zwyczajny stosowany w celach leczniczych, krótkoterminowo jest bezpieczny ale w niektórych sytuacjach trzeba zachować środki ostrożności. Osoby, które cierpią na depresję powinny unikać przyjmowania preparatów na bazie chmielu ponieważ może on nasilać objawy. Chmiel może powodować nadmierną senność w połączeniu z lekami stosowanymi w okresie okołooperacyjnym, dlatego zaleca się zaprzestanie przyjmowania preparatów na bazie chmielu na co najmniej 2 tygodnie przed zaplanowaną operacją.
Interakcje chmielu zwyczajnego z niektórymi substancjami
Chmiel zwyczajny może wchodzić w interakcje z niektórymi lekami lub substancjami.
Alkohol – Chmiel może powodować senność wobec tego przyjmowanie dużej ilości chmielu w połączeniu z alkoholem może powodować zbyt dużą senność.
Leki uspokajające – Przyjmowanie chmielu razem z lekami uspokajającymi może powodować zbyt dużą senność.
Przepis na napar chmielowy
Stwórz napar chmielowy opierając się na poniższym przepisie.
Zalewany 1 łyżkę szyszek chmielu 1 szklanką wrzącej wody i pozostawiamy tak przez 15 minut pod przykryciem. Następnie całość przecedzamy i pijemy 2-3 razy dziennie po 1/4 do 1/3 szklanki naparu chmielowego przed posiłkiem jako środek poprawiający trawienie, rozkurczowy i uspokajający.
Preparaty na rynku polskim zawierające chmiel zwyczajny
- Calmina
- Camelis Noc
- Lupulina Neo (preparat ziołowy) – kapsułki
- Climagyn
- Doppelherz aktiv Na sen
- Doppelherz Aktiv Na uspokojenie
- Falvit estro
- Hova
- Magne-B6 Sen
- Meliski
- NeoMag relax
- Nervinolum
- Nerwobonisol
- Positivum
- Prolady PSM
- Sedomix
- Seneo
- Senomag
- Szyszka chmielu
- Valuherb
- Minapent klimactiv
- Tone
