Bazylia pospolita (Ocimum basilicum)

Zaktualizowano: 24 października.2022 r.

Bazylia pospolita (bazylia ogrodowa, bazylia właściwa, bazylia anyżowa, bazylia wonna, bazylika, bazylek wonny) to roślina o wyraźnym zapachu i zielonych listkach kojarzona głównie z zielonym sosem pesto, którego głównym składnikiem jest właśnie bazylia. Zioło wykorzystywane ze względu na walory smakowe głównie w kuchni włoskiej, indonezyjskiej, tajskiej i wietnamskiej. Bazylia oprócz zastosowania jako przyprawa w kuchni posiada wiele korzyści zdrowotnych. W naszym artykule wyjaśniamy, co warto wiedzieć o bazylii pospolitej, jej zaletach i zastosowaniach.

Bazylia pospolita to jednoroczna roślina z rodziny jasnotowatych, która pochodzi z tropikalnej części Azji i Indii. Roślina ta osiąga do 50 cm wysokości, ma jasnozielone i błyszczące liście, na szczytach pędów znajdują się drobne kwiaty koloru czerwonawego, różowego lub żółtobiałego. Bazylia pospolita rozmnaża się poprzez nasiona, które znajdują się w owocach bazylii zwanych rozłupnią, po dojrzeniu rozłupnia rozpada się na 4 nasionka. Bazylia występuje w Azji Południowej, Indiach, Jawie, Cejlonie a obecnie uprawiana jest w Ameryce Południowej, Europie, południowo-zachodniej Azji i Afryce. W naszym kraju najbardziej znanymi gatunkami bazylii są: bazylia pospolita, bazylia cytrynowa, bazylia czerwona, bazylia grecka, bazylia cynamonowa.

Bazylia pospolita – surowiec i jego pozyskiwanie

W zielarstwie surowcem pozyskiwanym z Bazylii Pospolitej jest ziele bazylii (Basilici herba), które zawiera olejek bazyliowy. Bazylia pospolita jest rośliną wymagająca jeśli chodzi o uprawę, trzeba jej zapewnić odpowiednie ciepło, nasłonecznienie oraz żyzną i wilgotną glebę.

Plantację bazylii możemy założyć na 2 sposoby: Pierwszy i najprostszy to wysiew nasion bazyli wprost do gruntu co jest najczęstszą praktyką lub poprzez wysiew nasion bazyli do inspektów (w dużym uproszczeniu skrzynia bez dna z oknem umożliwiającym otwarcie lub rozszczelnienie). Ziele bazylii (Basilici herba) zbiera się w początkowym okresie kwitnienia, natomiast do celów przyprawowych liście bazylii zbiera się przed kwitnieniem rośliny.

Przy zbiorze surowca bazylii trzeba pamiętać o tym aby nie pozostawiać ściętych roślin na słońcu tylko jak najszybciej przenieść do suszarni. Wysuszony surowiec najlepiej przechowywać w torbach papierowych lub w naczyniach szklanych z dala od światła.

Bazylia pospolita – substancje czynne

Ziele bazylii (Basilici herba) posiada do 1,5% olejków eterycznych – olejek bazyliowy, który posiada bardzo silny, korzenno-kwiatowy zapach i lekko źółtawą barwę. W olejku eterycznym bazylii znajdziemy takie substancje czynne jak:

linalol
eugenol
garbniki
saponiny
flawonoidy
glikozydy
enzymy
kwasy organiczne
sód
potas
wapń
fosfor
magnez
żelazo
miedź
mangan
cynk
witamina A
witamina E
witamina B2
niacyna
witamina B6
kwas foliowy
witamina C

Bazylia pospolita – działanie i zastosowanie

Bazylia pospolita (Ocimum basilicum) posiada bardzo wiele korzyści zdrowotnych, które wynikają z jej spożywania. Do najważniejszych korzyści możemy zaliczyć:

pobudza wydzielanie soku żołądkowego
reguluje trawienie
wykazuje działanie rozkurczające i wykrztuśne
działa uspokajająco na system nerwowy
działa wiatropędnie
zapobiega wzdęciom
działa antyseptycznie
wykazuje działanie wzmacniające
reguluje florę bakteryjną

W dzisiejszych czasach bazylia w lecznictwie ma mniejsze zastosowanie niż kiedyś. Bazylię stosuje się głównie jako lek rozkurczowy, który ułatwia trawienie (w zaburzeniach przewodu pokarmowego) i poprawia apetyt. To cenne zioło stosuje się również przy takich dolegliwościach jak: choroby górnych dróg oddechowych, kaszel, zapalenie dróg moczowych, nieżyt żołądka, zaparcia oraz zewnętrznie: do płukania gardła, kąpieli oraz na trudno gojące się rany.

Napar z bazylii stosowany jest w schorzeniach pochodzenia nerwowego oraz przy bólach: żołądka, wątroby, jelit oraz przy przeziębieniu. Liście bazylii lub sok stosuje się do nacierań po ukąszeniu przez owady, w grzybicy. Olejek eteryczny z bazylii swoje zastosowanie znalazł jako dodatek do kąpieli, który znakomicie pomaga w przypadku zmęczenia lub wyczerpania nerwowego.

Interakcje bazylii pospolitej z niektórymi substancjami

Bazylia może wchodzić w interakcje z niektórymi lekami lub substancjami. Poniżej prezentujemy kilka przykładów:

Leki na nadciśnienie (leki hipotensyjne) – Trzeba mieć na uwadze, że ekstrakt z bazylii może zmniejszyć ciśnienie krwi u niektórych osób, dlatego warto porozmawiać o tym ze swoim lekarzem.
leki przeciwzakrzepowe – Przyjmowanie olejku lub ekstraktu w połączeniu z lekami przeciwzakrzepowymi może zwiększyć ryzyko wystąpienia siniaków i krwawień, dlatego warto porozmawiać o tym ze swoim lekarzem.

Przepis na napar z bazylii

Do przygotowania naparu z bazylii pospolitej będzie nam potrzebna 1 łyżka suszonego ziela, którą zalejemy 1,5 szklanki wrzącej wody. Zalaną mieszankę trzymamy pod przykryciem przez okres 15 minut. Po tym czasie całość przelewamy do termosu i pijemy po pół szklanki trzy razy dziennie między posiłkami.

Preparaty na rynku polskim zawierające bazylię

Alter Medica ŚWIĘTA BAZYLIA 60 kaps.
VERA NORD, olejek eteryczny, bazylia, 10ml
Dabur Herbal, pasta do zębów z bazylią Tulsi, bez fluoru, 100ml
SWANSON Full Spectrum Holy Basil Leaf BAZYLIA 400 mg 120 kapsułek