Zaktualizowano: 24 października.2022 r.
Chrzan pospolity (Armoracia lapathifolia) to roślina, która kojarzy nam się głównie ze świętami wielkanocnymi jako pikantny dodatek do dań mięsnych i jaj. Chrzan oprócz walorów smakowych posiada również właściwości lecznicze, w tradycyjnym ziołolecznictwie stosowany jest jako lek m.in. w chorobach wątroby i woreczka żółciowego. Po lekturze Naszego artykułu o chrzanie pospolitym dowiesz się jakie posiada podstawowe substancje czynne oraz jakie jest jego działanie.
Chrzan pospolity (Armoracia lapathifolia)
Chrzan pospolity (inne nazwy to: chrzan zwyczajny, warzęcha, warzucha lekarska) to roślina wieloletnia należąca do rodziny kapustowatych (Brassicaceae) o długich, grubych, mięsistych korzeniach, bardzo silnym aromacie i ostrym smaku, w kolorze jasnożółtym z wierzchu i białym miąższu. Roślina ta kwitnie od maja do lipca. Chrzan pochodzi z południowo-zachodniej Europy a w naszym kraju jest rośliną występującą pospolicie na całym obszarze (w ogrodach, na przydrożach, na polach, nad brzegami zbiorników wodnych).
Chrzan pospolity – surowiec i jego pozyskiwanie
Surowcem zielarskim jest świeży korzeń chrzanu (Armoracae radix recens), który zbiera się pod koniec października. Jak wygląda pozyskiwanie surowca zielarskiego w przypadku chrzanu pospolitego? Przed zbiorem korzeni z roślin usuwa się liście a następnie korzenie wykopuje się lub wyoruje, a następnie po wyjęciu czyści. Główny korzeń chrzanu oczyszczony z bocznych korzeni (boczne korzenie możemy wykorzystać do sadzonek) możemy użyć do konsumpcji lub przetwórstwa.
Substancje czynne w chrzanie pospolitym
Świeży korzeń chrzanu (Armoracae radix recens) zawiera takie substancje czynne jak: glikozyd synigryna, prowitamina A, witaminy z grupy B, witamina C, witamina E, sole mineralne (wapń, potas, fosfor, siarka, magnez, żelazo), olejek eteryczny, cukry oraz enzymy.
Chrzan pospolity – działanie i zastosowanie
Korzeń chrzanu (Armoracae radix recens) wykazuje następujące działanie:
- pobudzające trawienie
- moczopędne
- wiatropędne
- lekko przeczyszczające
- poprawiające przemianę materii
- przeciwreumatyczne
- bakteriobójcze
- wykrztuśne
Chrzan główne swoje zastosowanie znalazł jako przyprawa na naszych stołach ale także w lecznictwie domowym w postaci syropu chrzanowego, który posiada działanie wykrztuśne i odkażające górne drogi oddechowe, stosowany w uciążliwym kaszlu i przy zapaleniu oskrzeli. W kosmetyce wykorzystuje się sok z korzenia chrzanu, który wykazuje działanie regenerujące, oczyszczające i odkażające. W chorobach wątroby i woreczka żółciowego stosuje się również świeży sok z chrzanu z dodatkiem miodu lub cukru.
Przeciwwskazania do stosowania chrzanu pospolitego
Chrzan pospolity stosowany w celach leczniczych jest bezpieczny ale w niektórych sytuacjach trzeba zachować środki ostrożności. Dzieci poniżej 4 roku życia nie powinny spożywać chrzanu ponieważ może u nich powodować problemy z układem pokarmowym. Kobiety ciężarne oraz karmiące piersią nie powinny spożywać chrzanu ponieważ chrzan zawiera olejek musztardowy, który może być toksyczny i drażniący. Ponadto osoby borykające się z niedoczynnością tarczycy nie powinny spożywać chrzanu ponieważ istnieje obawa, że jego spożycie spowoduje nasilenie objawów klinicznych.
Interakcje chrzanu pospolitego z niektórymi substancjami
Chrzan pospolity może wchodzić w interakcje z niektórymi lekami, takimi jak lewotyroksyna. Spożywanie chrzanu wraz z lewotyroksyną może zmniejszyć jej działanie.
Przepis na syrop oraz napar z chrzanu pospolitego
Syrop z chrzanu pospolitego – przepis
Ścieramy korzeń chrzanu i porcję 100g wkładamy do słoika. Następnie zawartość słoika zalewamy połową szklanki przegotowanej i ostudzonej wody. Wymieszaną miksturę zostawiamy na godzinę pod przykryciem do macerowania. Po godzinie leżakowania należy całość mieszanki wycisnąć przez gazę i dodać do mikstury 100g miodu. Otrzymany tak syrop możemy stosować podczas kaszlu i w nieżytach górnych dróg oddechowych po 1 łyżce stołowej kilka razy dziennie.
Napar z chrzanu pospolitego – przepis
Do przygotowania naparu z chrzanu będzie nam potrzebna 1 łyżeczka pokruszonych lub dobrze pokrojonych suchych korzeni chrzanu, które zalewamy 1 szklanką wrzącej wody a następnie odstawiamy na 15 minut. Po tym czasie całość mieszanki przecedzamy i pijemy po 1/3 szklanki 3 razy dziennie przy grypie i w stanach gorączkowych.
Preparaty na rynku polskim zawierające chrzan pospolity
- Sinulan Duo Forte, tabletki powlekane
- Pneumolan Plus Syrop
- EkaMedica Maść końska Forte rozgrzewająca 200 ml
