Zaktualizowano: 24 października.2022 r.
Fosfor jest drugim najważniejszym minerałem w naszym organizmie po wapniu. Nasz organizm wykorzystuje fosfor do naprawy oraz wzrostu komórek i tkanek. Największe ilości fosforu w naszym organizmie znajdują się w kościach i zębach (około 85%), pozostałe ilości znajdują się w tkankach miękkich i płynach ustrojowych. Fosfor jest wykorzystywany przez organizm do przeprowadzania wielu procesów biochemicznych, w tym regulacji pH i wytwarzania energii. Sprawdź jakie są skutki niedoboru fosforu w organizmie, jakie są normy dzienne spożycia fosforu, w jakich produktach żywnościowych znajdziesz najwięcej fosforu oraz z jakimi lekami wchodzi w interakcje.
Fosfor – rola w organizmie
Fosfor jest niezbędnym minerałem w naszym organizmie, ponieważ odpowiada za to aby nasze kości były mocne i zdrowe. Minerał ten posiada również bardzo wiele innych korzyści m.in.:
- bierze udział w przemianach energetycznych ustroju
- wpływa na powstawanie, prawidłową czynność oraz procesy odnowy wszystkich tkanek ustroju
- bierze udział w regulacji równowagi kwasowo-zasadowej
- zakwasza mocz zmniejszając prawdopodobieństwo tworzenia się kamieni nerkowych
Pokarmy zawierające fosfor
Większość pokarmów dostępnych w pożywieniu zawiera w sobie fosfor. Źródło naturalnego fosforu odnajdziesz w takich produktach jak:
- nasiona słonecznika
- migdały
- wątroba cielęca
- ser topiony edamski
- kasza gryczana
- płatki owsiane
- ser twarogowy półtłusty
- śledź w oleju
- szynka z indyka
- ryż biały
- brokuły
- por
- kapusta biała
- szpinak
- pomarańcze
- Coca-cola
- sery pasteryzowane
- jajka
- ryby
- mleko
- produkty mleczne
- orzeszki ziemne
- groch
- drób
- nasiona dynii
- czerwone mięso
- sardynki
- małże
- soja
- tuńczyk
- produkty mączne pełnoziarniste
Jakie są objawy niedoboru fosforu?
Niedobór fosforu wiąże się z licznymi objawami związanym z kośćmi takimi jak: ból kości, kruchość kości, utrata łaknienia oraz osłabienie. Inne objawy niedoboru fosforu to:
- niepokój
- zmęczenie
- nieregularne oddychanie
- drażliwość
- sztywność stawów
- drętwienie
- osłabienie
- zmiany masy ciała
Dzieci, które mają niewystarczającą ilość fosforu w organizmie, mogą mieć problemy z rozwojem kości oraz zębów.
Kto wymaga dodatkowej suplementacji fosforem?
Dodatkowym przyjmowaniem fosforu powinny się zainteresować osoby u który stwierdzono niewystarczające pokrycie w diecie lub osoby o zwiększonym zapotrzebowaniu na ten minerał. Dodatkowa suplementacja fosforem jest wskazana u:
- osób przewlekle wymiotujących
- osób zażywających leki alkalizujące
- kobiet w ciąży
- kobiet karmiących piersią
- osób nadużywających alkoholu i innych używek
- osób starszych
- osób z chorobami wątroby
- osób z nadczynnością przytarczyc
- osób po przebytych ostatnio zabiegach chirurgicznych
- osób chorujących na wyniszczające choroby
Dobowe zapotrzebowanie na fosfor
W zależności od wieku i płci powinno się przyjmować fosfor w następujących ilościach w diecie lub poprzez dodatkową suplementację w ciągu doby:
Niemowlęta
• od 0 do 6 miesięcy – 150 mg
• od 6 miesięcy do 1 roku – 300 mg
Dzieci
• od 1 roku życia do 3 lat – 460 mg
• od 4 lat do 6 lat – 500 mg
• od 7 lat do 9 lat – 600 mg
Chłopcy
• od 10 do 12 lat – 1250 mg
• od 13 do 15 lat – 1250 mg
• od 16 do 18 lat – 1250 mg
Dziewczęta
• od 10 do 12 lat – 1250 mg
• od 13 do 15 lat – 1250 mg
• od 16 do 18 lat – 1250 mg
Kobiety
• od 19 do 50 lat – 700 mg
• od 51 do 75 lat – 700 mg
• > 75 lat – 700 mg
ciąża
• < 19 lat – 1250 mg
• > 19 lat – 700 mg
laktacja
• < 19 lat – 1250 mg
• > 19 lat – 700 mg
Mężczyźni
• od 19 do 75 lat – 700 mg
• > 75 lat – 700 mg
Źródło: Normy żywienia dla populacji polskiej – Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2017
Przeciwwskazania do stosowania fosforu
Fosforu nie powinny stosować osoby chorujące na nerki oraz osoby mające kamienie nerkowe. Niektóre osoby przyjmowanie fosforu powinny poprzedzić konsultacją z lekarzem, a dotyczy to:
- pacjentów z nadczynnością tarczycy
- pacjentów z osteomalacą i krzywicą
- pacjentów chorujących na ostre zapalenie trzustki
- pacjentów chorujących na przewlekłą chorobę nerek
- pacjentów chorujących na niewydolność nadnerczy
- pacjentów chorujących na serce
Interakcje fosforu z lekami i niektórymi substancjami
Suplementy diety z fosforem mogą wchodzić w interakcje z niektórymi rodzajami leków lub substancjami. Sprawdź poniżej z jakimi lekami i substancjami fosfor wchodzi w interakcje:
- wapń – przyjmowanie go z fosforem powoduje odkładanie się wapnia w tkankach miękkich oraz obniżone wchłanianie fosforu.
- diuretyki oszczędzające potas -fosfor powoduje wzrost stężenia potasu
- kortyzon -fosfor powoduje wzrost stężenia sodu
- leki alkalizujące – obniżają wchłanianie fosforanów
- salicylany – fosfor powoduje wzrost stężenia salicylanów
- steroidy anaboliczne – niebezpieczeństwo wystąpienia obrzęków
- testosteron – niebezpieczeństwo wystąpienia obrzęków
- witamina D -nasila wchłanianie fosforanów, ryzyko nadmiernego wzrostu fosforu we krwi i komórkach
- alkohol – obniża zdolność wykorzystania fosforanów w procesach metabolicznych
- napoje gazowane – nadmierne spożycie zaburza wchłanianie fosforu i wapnia
Nadmiar/Przedawkowanie fosforu w organizmie
Zbyt dużo fosforu w naszym organizmie może być toksyczne. Nadmiar tego minerału w naszym organizmie może powodować takie dolegliwości jak: biegunka, drgawki, zaburzenia rytmu serca, szybki oddech, bóle brzucha, ból kości lub stawów, kurcze mięśni, nudności, nadmierne pragnienie, obrzęki stóp i nóg, nagłe zmniejszenie oddawanie moczu a także stwardnienie narządów i tkanek miękkich. Duża zawartość fosforu w diecie może mieć niekorzystny wpływ na przyswajanie innych składników mineralnych takich jak: wapno, żelazo, miedź, magnez i cynk.
Preparaty na rynku polskim zawierające fosfor
Poniżej prezentujemy listę preparatów/suplementów zawierających fosfor:
- Enema (płyn)
- Rectanal (roztwór doodbytniczy)
