Search

Witamina K – właściwości, skutki niedoboru i nadmiaru, źródła w żywności, interakcje

Witamina K należy do grupy witamin (witamina K1 filochinon, witamina K2 menachinon, witamina K3 manadion, witamina K4 dioctan menadiolu) rozpuszczalnych w tłuszczach, która odrywa ważną rolę w krzepnięciu krwi oraz wiązaniu jonów wapnia. Przeczytaj nasz artykuł w którym dowiesz się co to za witamina, jak wpływa na nasz organizm oraz w jakich źródłach pożywienia występuje.

jarmuż naturalnym źródłem witaminy K

Witamina K – jakie ma właściwości?

Witamina K należy do grupy związków (witamina K1 filochinon, witamina K2 menachinon, witamina K3 manadion, witamina K4 dioctan menadiolu), które odrywają kluczową rolę w krzepnięciu krwi oraz metabolizmie kości.

Najważniejszymi z tych związków są: witamina K1 (filochinon) oraz witamina K2 (menachinon), są to postaci witaminy K, które występują naturalnie w żywności.

Witamina K3 (manadion) jest związkiem otrzymywanym syntetycznie, rozpuszczalnym w wodzie. Witamina K4 (dioctan menadiolu) z kolei powstaje w wyniku redukcji menadionu.

Witamina K magazynowana jest w naszym organizmie głównie wątrobie.

Witamina K posiada bardzo wiele korzyści:

  • jest niezbędna do wytwarzania czynników krzepnięcia krwi (czynnik II, VII, IX, X ,białko C,białko S)
  • zapobiega nadmiernemu krwawieniu, szczególnie w przypadkach przewlekłych chorób jelit
  • wspomaga utrzymanie silnych kości, poprawia gęstość kości i zmniejsza ryzyko złamań (umożliwia wiązanie jonów wapnia)
  • u osób chorych na osteoporozę zmniejsza utratę wapnia wraz z moczem
  • pomaga obniżyć ciśnienie krwi
  • przeciwdziała wapnieniu tętnic a tym samym chroni przed miażdżycą

Źródła witaminy K w żywności

Witaminę K możemy naturalnie spotkać zarówno w produktach pochodzenia roślinnego jak i zwierzęcego.

Witamina K1 (filochinon) występuje w ciemnozielonych liściastych warzywach takich jak:

  • szpinak
  • sałata
  • boćwina
  • kapusta włoska
  • jarmuż
  • brokuł
  • brukselka
  • oraz olejach roślinnych (rzepakowy, sojowy, oliwa z oliwek)
  • margarynach

Witamina K2 (menachinon) występuje w żywności pochodzenia zwierzęcego, niektórych gatunkach serów, fermentowanych produktach mlecznych, jajkach (żółtko), rybach.

Kto wymaga dodatkowej suplementacji witaminą K?

Dodatkowym przyjmowaniem witaminy K powinny się zainteresować:

  • osoby, które mają ubogą dietę w witaminę K oraz osoby ze zwiększonym zapotrzebowaniem na witaminę K
  • osoby, które są po zabiegu częściowego usunięcia jelita
  • rodzice wcześniaków
  • każdy, kto leczony jest antybiotykami mogącymi zniszczyć florę bakteryjną jelita
  • osoby z zaburzeniami metabolizmu tłuszczów

Objawy i skutki niedoboru oraz nadmiaru Witaminy K

Niedobór witaminy K występuje rzadko u osób dorosłych, które odżywiają się zdrowo w oparciu o dobrze zbilansowaną dietę. Z niedoborem witaminy K możemy się spotkać u osób, które cierpią na zaburzenia procesu trawienia lub wchłaniania w przewodzie pokarmowym (dotyczy to pacjentów z: niedrożnością dróg żółciowych, zapaleniem dróg żółciowych, żółtaczką mechaniczną). Niedobór witaminy K jest znacznie częstszy u niemowląt w przypadku choroby krwotocznej noworodka (VKDB). Niedobór witaminy K możemy rozpoznać po takich objawach jak:

Noworodki (choroba krwotoczna noworodków):

  • krwawienie z przewodu pokarmowego w postaci krwawych wymiotów
  • krwawienie z kikuta pępowiny
  • krwawienie z dróg rodnych u noworodków płci żeńskiej
  • wylewy krwi do ośrodkowego układu nerwowego (zagrażające życiu)

Dorośli:

  • łatwiejsze powstawanie siniaków na ciele
  • krwawienie z nosa lub dziąseł
  • obecność krwi w moczu lub stolcu
  • krwawienie z przewodu pokarmowego
  • obfite miesiączki u kobiet
  • wydłużony czas krzepnięcia krwi

Nie zaobserwowano skutków ubocznych stosowania dużych dawek witaminy K. Co więcej w badaniach z udziałem osób dorosłych potwierdzono, że stosowanie dawek 10 mg witaminy K przez miesiąc na dobę nie wywoływało skutków ubocznych.

Dobowe zapotrzebowanie witaminę K

W zależności od wieku i płci powinno się przyjmować witaminę K w następujących ilościach w diecie lub poprzez dodatkową suplementację jeśli nasza dieta jest uboga w naturalne źródła tej witaminy w ciągu doby:

Niemowlęta

•            od 0 do 6 miesięcy – 5 µg

•            od 6 miesięcy do 1 roku – 8,5 µg

Dzieci

•            od 1 roku życia do 3 lat – 15 µg

•            od 4 lat do 6 lat – 20 µg

•            od 7 lat do 9 lat – 25 µg

Chłopcy

•            od 10 do 12 lat – 40 µg

•            od 13 do 15 lat – 50 µg

•            od 16 do 18 lat – 65 µg

Dziewczęta

•            od 10 do 12 lat – 40 µg

•            od 13 do 15 lat – 50 µg

•            od 16 do 18 lat – 55 µg

Kobiety

•            ≥ 19 lat  – 55 µg

ciąża

•            – 55 µg

laktacja

•            – 55 µg

Mężczyźni

•            ≥ 19 lat  – 65 µg

Źródło: Normy żywienia dla populacji polskiej – Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2017

Przeciwwskazania do stosowania witaminy K

Witaminy K nie powinny przyjmować osoby mające alergię na witaminę K, mające choroby wątroby oraz niedobór G6PD (dehydrogenaza glukozo-6-fosforanowa). Niektóre osoby powinny przyjmowanie witaminy K skonsultować z lekarzem, należą do tej grupy osoby które: chorują na mukowiscydozę, biegunki, przewlekłe choroby jelit oraz osoby, które w najbliższym czasie będą miały zabieg stomatologiczny.

Kobiety ciężarne i karmiące powinny pamiętać o tym, że codziennie przyjmowana w zalecanej dawce witamina K jest bezpieczna, trzeba pamiętać tylko o tym aby nie stosować większych ilości witaminy K bez konsultacji z lekarzem.

W przypadku cukrzyków trzeba pamiętać, że witamina K1 może obniżać poziom cukru we krwi, dlatego ważne jest monitorowanie jego poziomu we krwi.

Interakcje witaminy K z lekami i innymi substancjami

Witamina K może wchodzić w interakcje z niektórymi lekami oraz substancjami, poniżej prezentujemy kilka przykładów:

  • antybiotyki (powodują niedobór witaminy K)
  • leki przeciwkrzepliwe (witamina K powoduje zmniejszony efekt ich działania)
  • Witamina A (duże dawki witaminy A zaburzają metabolizm witaminy K)
  • Witamina E (duże dawki witaminy E zaburzają metabolizm witaminy K)
  • Salicylany (Przy długim stosowaniu salicylanów może zaistnieć konieczność podawania witaminy K)
  • Kumaryna (obniża skuteczność działania witaminy K)

Preparaty na rynku polskim zawierające witaminę K

Witamina K2 (menachinon)

  • K2-Vitum Forte (kapsułki)
  • K2-Vitum Forte 200 (kapsułki)
  • Kinon (tabletki)
  • Kinon 200 (tabletki)
  • Kinon spray (spray)
  • Naturell Witamina K2 MK-7 (tabl. do ssania instant) neoVit K2 (kapsułki twarde)