Zaktualizowano: 24 października.2022 r.
Miedź to minerał występujący w śladowych ilościach we wszystkich tkankach organizmu, przy czym największe ilości znajdują się w wątrobie, mózgu, sercu, nerkach i mięśniach szkieletowych. Miedź jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu. W naszym artykule dowiesz się dlaczego nasz organizm potrzebuje miedzi, za co odpowiada miedź w naszym organizmie oraz które pokarmy w naszej diecie są bogate w miedź i jakie są bezpieczne normy spożywania miedzi.
Miedź – za co odpowiada?
Miedź to śladowy minerał, który jest składnikiem wielu enzymów biorących udział w procesach metabolicznych oraz syntezie neuroprzekaźników. Miedź jest niezbędna w metabolizmie żelaza, syntezie hemu oraz posiada wiele innych korzyści takich jak:
- uczestniczy w procesie wytwarzania czerwonych krwinek
- współuczestniczy w syntezie niektórych enzymów biorących udział w procesie oddychania wewnątrzkomórkowego
- zapewnia prawidłową czynności tkanki łącznej i nerwowej
- wspiera proces tworzenia kolagenu
- wspomaga funkcję odpornościową
- uczestniczy w produkcji melaniny
Produkty zawierające miedź
Miedź występuje naturalnie w wielu produktach żywnościowych z którymi mamy styczność w naszej diecie. Zobacz w jakich produktach znajdziesz miedź:
- kakao
- jęczmień
- orzechy nerkowca
- orzechy laskowe
- orzechy ziemne
- migdały
- miód
- soczewica
- ziemniaki
- ostrygi
- drożdże
- łosoś
- małże
- owies
- kiełki pszenicy
- podroby
- nasiona słonecznika
Skutki niedoboru miedzi
Niedobór miedzi występuje u ludzi rzadko i może być trudny do zdiagnozowania przez lekarza, ponieważ objawy nie są specyficzne. Niski poziom miedzi w naszym organizmie może prowadzić do:
- niedokrwistości
- obniżonej liczby krwinek białych, czemu towarzyszy zmniejszona odporność na infekcje
- nieprawidłowego tworzenia się kolagenu
- demineralizacji kości
- obniżonej pigmentacji włosów
- opóźnionego wzrostu
- zaburzeń sercowych i immunologicznych (niemowlęta)
Warto mieć na uwadze fakt, że deficytowi miedzi w organizmie towarzyszy spadek poziomu hemoglobiny dlatego często jest mylony z niedoborami żelaza.
Kto wymaga uzupełnienia diety w miedź?
Dodatkowe uzupełnienie miedzi w diecie jest wskazana u:
- osób u których stwierdzono braki w diecie
- kobiet ciężarnych i karmiących piersią
- osób starszych
- osób po przebytych ostatnio zabiegach chirurgicznych
- osób, które przez dłuższy czas były odżywiane pozajelitowo lub dożylnie
- niedożywionych dzieci karmionych mieszankami mlecznymi wzbogacanymi w witaminy i sole mineralne
- osób chorujących na przewlekłe choroby wyniszczające
- osób nadużywających alkohol i inne używki
Dobowe zapotrzebowanie na miedź
W zależności od wieku i płci powinno się przyjmować miedź w następujących ilościach w diecie lub poprzez dodatkową suplementację w ciągu doby:
Niemowlęta
• od 0 do 6 miesięcy – 0,2 mg
• od 6 miesięcy do 1 roku – 0,3 mg
Dzieci
• od 1 roku życia do 3 lat – 0,3 mg
• od 4 lat do 6 lat – 0,4 mg
• od 7 lat do 9 lat – 0,7 mg
Chłopcy
• od 10 do 12 lat – 0,7 mg
• od 13 do 15 lat – 0,9 mg
• od 16 do 18 lat – 0,9 mg
Dziewczęta
• od 10 do 12 lat – 0,7 mg
• od 13 do 15 lat – 0,9 mg
• od 16 do 18 lat – 0,9 mg
Kobiety
• od 19 do 30 lat – 0,9 mg
• od 31 do 50 lat – 0,9 mg
• od 51 do 65 lat – 0,9 mg
• od 66 do 75 lat – 0,9 mg
• > 75 lat – 0,9 mg
ciąża
• – 1,0 mg
laktacja
• – 1,3 mg
Mężczyźni
• od 19 do 30 lat – 0,9 mg
• od 31 do 50 lat – 0,9 mg
• od 51 do 65 lat – 0,9 mg
• od 66 do 75 lat – 0,9 mg
• > 75 lat – 0,9 mg
Źródło: Normy żywienia dla populacji polskiej – Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2017
Przeciwwskazania do stosowania miedzi
Miedzi nie powinny stosować osoby chorujące na chorobę Wilsona. W przypadku gdy zamierzasz przyjmować dodatkowo miedź to koniecznie skonsultuj to z lekarzem. Kobiety w ciąży nie powinny stosować dużych dawek ponieważ w okresie ciąży stężenie miedzi w surowicy wzrasta.
Nadmiar miedzi w organizmie
Miedź to minerał, który jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania ale trzeba mieć na uwadze, że zbyt duża ilość miedzi w naszym organizmie może być toksyczna. Dobrze zbilansowana dieta nie stwarza ryzyka nadmiernego spożycia miedzi. Zatrucia miedzią występują rzadko i dotykają głównie ludzi, którzy:
- korzystają z nadmiernej suplementacji
- są narażeni na działanie chemikaliów zawierających duże ilości miedzi
- używają miedzianych garnków/naczyń do gotowania
- spożywają wodę i napoje o dużej zawartości miedzi (wpływ naczyń w których je przechowywano)
Nadmierne spożycie miedzi możemy poznać po takich objawach jak:
- podrażnienie przewodu pokarmowego
- biegunka
- bóle brzucha
- skurcze żołądka
- nudności
- wymioty
- metaliczny posmak w ustach
Nadmierne ilości miedzi w naszym organizmie mogą powodować uszkodzenie wątroby, mózgu i rogówki oka z racji tego, że nadmiar miedzi właśnie tam jest gromadzony.
Badanie stężenia miedzi
Badanie wykonuje się poprzez pobranie próbki krwi gdy występuje podejrzenie u pacjenta zatrucia związkami miedzi, podejrzenia choroby Wilsona, podejrzenia choroby Menkesa, w czasie żywienia pozajelitowego, marskości wątroby, podejrzenia niedoborów lub nadmiaru miedzi w naszym organizmie. Warto pamiętać o tym, że badanie miedzi wykonuje się rano, gdy pacjent jest na czczo. Norma stężenia miedzi w naszym organizmie wynosi 0,8–1,3 mg/l.
Interakcje miedzi z lekami, witaminami i substancjami
Trzeba pamiętać, że miedź może wchodzić w interakcje z niektórymi lekami i substancjami. Suplementy miedzi mogą wchodzić w interakcje z następującymi związkami:
- tabletki antykoncepcyjne i terapia hormonalna (wzrasta stężenie miedzi w naszym organizmie)
- cynk (zaburza wchłanianie miedzi)
- kadm (zaburza wchłanianie miedzi)
- witamina C (duże dawki witaminy C zaburzają wchłanianie miedzi)
- molibden (nadmiar miedzi w naszym organizmie powoduje obniżenie stężenia molibdenu, a w przypadku nadmiaru molibdenu dochodzi do obniżenia stężenia miedzi w naszym organizmie)
Warto wiedzieć o miedzi
- stężenie miedzi w surowicy krwi wzrasta u chorych z reumatoidalnym zapaleniem stawów, w ciąży, w marskości wątroby, w zawale serca, schizofremii, guzach, ciężkich zakażeniach.
- pokarmy przetworzone mogą zmniejszać wchłanianie miedzi
- stężenie miedzi obniża się u osób z niedoczynnością tarczycy, u dzieci z dysproteinemią, w zespołach złego wchłaniania, nerczycy.
- stężenie miedzi we włosach służy do określenia ilości miedzi w organizmie
