Search

Leki przeciwbólowe – podział, wskazania do stosowania, działania niepożądane

Ból to często pierwszy objaw choroby i najczęstsza przyczyna Naszej wizyty u lekarza. W łagodzeniu dolegliwości bólowych stosuje się leki przeciwbólowe. Jakie są rodzaje leków przeciwbólowych? Które leki można kupić bez recepty? Kiedy trzeba zastosować silne leki narkotyczne? Jakie działania niepożądane mogą powodować leki przeciwbólowe? Z czym nie łączyć leków przeciwbólowych? O czym pamiętać stosując ten rodzaj leków? Sprawdź w poniższym opracowaniu.

Leki przeciwbólowe

Ból – czym tak naprawdę jest?

Z pewnością każdy z Nas, choć raz doświadczył tego uczucia, jak więc można opisać ból? Zgodnie z definicją Międzynarodowego Stowarzyszenia Badań nad Bólem jest to nieprzyjemne uczucie sensoryczne i emocjonalne, które związane jest z ostrym lub zagrażającym uszkodzeniem tkanek. Z jednej strony ból możemy podzielić na przewlekły i ostry, z drugiej strony na nocyceptywny i neuropatyczny.

Ból nocyceptywny to ból powstający w wyniku działania bodźca uszkadzającego tkanki w Naszym organizmie. Gdy dochodzi do uszkodzenia tkanek aktywacji ulegają enzymy proteolityczne nazywane kalikreinami tkankowymi, odpowiedzialne między innymi za zniszczenie uszkodzonej tkanki. Enzymy te powodują, że od białka będącego elementem budulcowym tkanek – kininogenu odczepiane są małe cząsteczki białka nazywane kininami. Kininy są ważnym elementem w mechanizmie powstawania bólu, ponieważ działają one na nagie zakończenia nerwowe powodując powstawanie impulsu bólowego. Oprócz aktywowania enzymów na skutek uszkodzenia tkanek dochodzi do syntezy specjalnych cząsteczek nazywanych prostaglandynami, które razem z innym białkiem bradykininą podrażniają receptory bólowe znajdujące się w Naszym organizmie ( są to tak zwane nocyreceptory) i również doprowadzają do przekazywania impulsów bólowych. Impulsy te są przesyłane do ośrodkowego układu nerwowego, gdzie „powstaje” informacja o odczuwaniu przez Nas bólu.

Drugi rodzaj bólu to ból neuropatyczny. W tym przypadku impuls bólowy jest wynikiem uszkodzenia nerwów obwodowych na skutek zmiażdżenia, ucisku, przecięcia, zapalenia lub zaburzeń metabolicznych.

Ból ostry i przewlekły to z kolei podział ze względu na czas trwania dolegliwości bólowych. Ból krótkotrwały, łatwy do zlokalizowania, trwający nie dłużej niż trzy miesiące nazywamy bólem ostrym. W ten sposób organizm niejako ostrzega Nas przed zagrożeniem i wysyła sygnały o uszkodzeniu komórek. Gdy dolegliwości bólowe trwają dłużej niż trzy miesiące, powracają systematycznie utrudniając normalne funkcjonowanie mówimy o bólu przewlekłym, który sam w sobie staje się chorobą.

Z pewnością choć raz każdy z Nas usłyszał pytanie, jak bardzo boli? Odpowiedź na to pytanie nie jest łatwa ponieważ każdy z Nas może mieć inną tolerancję bólu co powoduje dużą subiektywność w ocenie natężenia dolegliwości bólowych. W celu ujednolicenia skali bólu lekarze mogą posługiwać się następującymi skalami:

  • skala numeryczna NRS – pacjent kwalifikuje ból w skali od 0 do 10
  • skala wzokowo-analogowa VAS – pacjent palcem lub suwakiem zaznacza natężenie bólu na 10 cm linijce
  • skala słowna VRS – pacjent kwalifikuje ból jako: brak bólu, ból słaby, ból umiarkowany, ból silny, ból nie do zniesienia

Leki przeciwbólowe – rodzaje

W łagodzeniu bólu różnego pochodzenia stosujemy leki przeciwbólowe. W zależności od budowy, mechanizmu i siły działania może wyróżnić nieopioidowe leki przeciwbólowe oraz opioidowe leki przeciwbólowe.

Do nieopioidowych leków przeciwbólowych zaliczamy:

  • Paracetamol
  • Pochodne kwasu salicylowego
  • Niesteroidowe leki przeciwzapalne

Do opioidowych leków przeciwbólowych zaliczamy:

  • Morfinę
  • Oksykodon
  • Oksymoron
  • Hydromorfon
  • Fentanyl
  • Metadon
  • Leworfanol
  • Petydynę
  • Tramadol
  • Kodeinę
  • Buprenorfinę

Jak widzimy leków przeciwbólowych jest wiele, pozostaje pytanie, który lek powinien zostać zastosowany.

W tym celu lekarze i farmaceuci posługują się zatwierdzoną przez Światową Organizację Zdrowia tak zwaną „drabiną analgetyczną”. Według zaleceń leki przeciwbólowe powinny być stosowane w następującym schemacie:

  • W pierwszej kolejności stosuje się paracetamol, pochodne kwasu salicylowego lub niesteroidowe leki przeciwzapalne, (czyli leki nieopioidowe)
  • Gdy pomimo stosowania leków ból nie ustępuje lub nasila się w drugim rzucie stosuje się słabe leki opioidowe same lub w połączeniu z lekami nieopioidowymi
  • Gdy dolegliwości bólowe nadal się utrzymują stosuje się silny lek opioidowy sam lub w połączeniu z lekami nieopioidowymi

Paracetamol – co należy wiedzieć?

Paracetamol to najsłabiej działający i jednocześnie przy prawidłowym stosowaniu najbezpieczniejszy lek przeciwbólowy. Pomaga w łagodzeniu bólu głowy, mięśni, zębów, nerwobóli czy bólu menstruacyjnego. Najczęściej lek ten podawany jest w sposób doustny lub doodbytniczy, zdarza się, że podawany jest również dożylnie (np. po zabiegach chirurgicznych).

Ze względu na wysoki profil bezpieczeństwa lek może być bezpiecznie stosowany u osób starszych, małych dzieci, astmatyków (nie wywołuje napadów astmy), pacjentów z nadciśnieniem tętniczym czy też chorych na chorobę wrzodową żołądka i dwunastnicy.

Należy jednak pamiętać, że oprócz „czystego” paracetamolu ( w preparatach takich jak: Acel, Apap, Calpol, Codipar, Efferalgan, Panacit, Panadol, Paracetamol, Paramax Rapid, Pedicetamol) istnieje wiele leków, w skład, których wchodzi paracetamol, co pociąga za sobą ryzyko jego przedawkowania. Co więcej często nie zdajemy sobie sprawy, że stosowany przez Nas lek zawiera paracetamol, a wiele takich połączeń to popularne leki stosowane w leczeniu przeziębienia i grypy:

  • Theraflu ExtraGRIP (połączenie paracetamolu, fenylefryny i feniraminy)
  • Tantum Flu, Theraflu Zatoki (połączenie paracetamolu i fenylefryny)
  • Gripblocker Zatoki, Theraflu przeziębienie, Theraflu Zatoki MAX (połączenie paracetamolu i pseudoefedryny)

Maksymalna dobowa dawka paracetamolu, jaka może zostać przyjęta to 4g dla osób bez schorzeń wątroby, a 2 g dla osób z chorobami wątroby. Lek powinien być podawany w odstępach 6 godzinnych (a minimalnie 4 godzinnych) w dawkach 500-1000mg. Należy pamiętać również o „efekcie pułapowym” – przyjęcie jednorazowej dawki większej niż 1000 mg nie zwiększy siły działania przeciwbólowego a jedynie spowodowuje zwiększone ryzyko działań niepożądanych.

Choć paracetamol to bezpieczny lek to właśnie wątroba jest miejscem jego toksycznego działania przy zatruciu, a nazywamy to hepatotoksycznością. Stąd mniejsza dobowa dawka leku u osób z chorobami wątroby. Należy również pamiętać, że połączenie paracetamolu z takimi lekami jak:

  • Amiodaron
  • Ciprofloksacyna
  • Erytromycyna
  • Fluwoksamina
  • Meksiletyna
  • Tiklopidyna
  • Barbiturany
  • Karbamazepina
  • Izoniazyd
  • Rimfampicyna

Mogą nasilać efekt hepatotoksyczny. Paracetamol zmniejsza również działanie diuretyków pętlowych (leki moczopędne).

Warto wspomnieć, że paracetamol jest preferowanym lekiem przeciwbólowym u kobiet w ciąży, niezależnie od trymestru, oraz u kobiet karmiących.

Salicylany – co należy wiedzieć?

Kwas acetylosalicylowy wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe, przeciwgorączkowe oraz hamujące agregację płytek krwi. Z jednej strony popularna aspiryna hamuje aktywność cyklooksygenaz (COX-1 i COX-2) – enzymów biorących udział w powstawaniu prostaglandyn. Prostaglandyny to z kolei białka odpowiedzialne za rozwój stanu zapalnego i odczuwanie dolegliwości bólowych. Z drugiej strony kwas acetylosalicylowy hamuje również aktywność tromboksanu, cząsteczki odpowiedzialnej za agregację (zlepianie) płytek krwi i skurcz naczyń krwionośnych.

To, które z wyżej wymienionych działań będzie silniejsze zależy od dawki kwasu acetylosalicylowego. Niskie dawki (75-150 mg na dobę) stosuje się u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi oraz u osób po przebytym zawale serca, niskie dawki salicylanów hamują aktywność tromboksanu i działają przeciwkrzepliwie. Takie działanie znajdziemy w lekach typu: Abrea, Acard, Acesan, Anacard medica protect, Aspifox, Aspirin Cardio, Cardiopirin, Encopirin cardio 81, Hascopiryn cardio, Lecardi, Pluscard, Polocard oraz Proficar.

Wyższe dawki salicylanów ( od 2 do 4g na dobę) mają działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe. Mogą być stosowane w łagodzeniu bólu różnego pochodzeniu (np. ból głowy, ból zęba, bóle mięśniowo-stawowe) o lekkim i słabym nasileniu. Salicylany działają od 15 do 30 minut od zażycia i ich efekt utrzymuje się od 4 do 6 godzin. Leki przeciwbólowe zawierające kwas acetylosalicylowy to: Alka-Prim, Alka-Seltzer, Aspirin, Aspirin Effect, Aspirin musująca, Aspirin Pro, Maxipirin, Polopiryna Max oraz Polopiryna S.

Maksymalna dobowa dawka kwasu acetylosalicylowego to 4 g, w dawkach jednorazowych po 325-600mg. Lek ten jest bezwzględnie przeciwwskazany u dzieci poniżej 12 roku życia.

Warto wiedzieć, że podobnie jak w przypadku paracetamolu, również kwas acetylosalicylowy występuje w preparatach złożonych, z innymi substancjami:

  • Bisoratio Asa, Bibloc ASA (połączenie kwasu acetylosalicylowego i bisoprololu obniża ciśnienie tętnicze krwi)
  • Polopiryna Complex (połączenie kwasu acetylosalicylowego, chlorfenaminy i fenylefryny jest stosowane w leczeniu objawów przeziębienia i grypy)
  • Polopiryna Zatoki (połączenie kwasu acetylosalicylowego i fenylefryny
  • Duoplavin (połączenie kwasu acetylosalicylowego i klopidogrelu ma działanie przeciwzakrzepowe)
  • Coffepirine, Dampiryna, Kopiryna – tabletki od bólu głowy (połączenie kwasu acetylosalicylowego i kofeiny ma działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe)
  • Etopiryna (połączenie kwasu acetylosalicylowego, kofeiny oraz etenzamidu ma działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe)
  • Etopiryna Extra, Excedrin MigraStop (połączenie kwasu acetylosalicylowego, kofeiny i paracetamolu działa przeciwbólowo)
  • Aspirin C, Aspirin C Forte, Polopiryna C, Upsarin C (połączenie kwasu acetylosalicylowego i witaminy C)
  • Antygrypin, Polopiryna MaxHot (połączenie kwasu acetylosalicylowego, witaminy C i kofeiny)
  • Ascalcin Plus,Laboratoria PolfaŁódź Przeziębienie i Grypa, Ultrapiryna Plus, Pyramidon (połączenie kwasu acetylosalicylowego, witaminy C i wapnia)
  • Aspirin Complex Hot, Aspirin Complex Zatoki (połączenie kwasu acetylosalicylowego i pseudoefedryny łagodzi objawy przeziębienia i grypy)

Przed zastosowaniem preparatów z salicylanami upewnijmy się, że nie ma żadnych przeciwwskazań do ich stosowania. Leków tych nie stosuje się:

  • W przypadku nadwrażliwości na salicylany (może to doprowadzić do ataku astmy aspiryno zależnej)
  • U dzieci poniżej 12 roku życia (może dojść do wystąpienia groźnego zespołu Reye’a)
  • U kobiet w trzecim trymestrze ciąży
  • U pacjentów z chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy
  • U pacjentów z małopłytkowością i zaburzeniami krzepnięcia (pacjenci przyjmujący heparynę lub doustne leki hamujące krzepnięcie krwi narażeni są na ryzyko krwawień)
  • U pacjentów z chorobami wątroby i nerek
  • U pacjentów przyjmujących metotreksat lub tiklopidynę

Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) – co należy wiedzieć?

NLPZ to duża i bardzo popularna grupa leków. Mogą być stosowane w łagodzeniu bólu o nasileniu słabym do umiarkowanego różnego pochodzenia (ból głowy, ból zębów, bóle stawowo-mięśniowe, bóle menstruacyjne, bóle towarzyszące chorobom zwyrodnieniowym). Mechanizm działania niesteroidowych leków przeciwzapalnych oparty jest na hamowaniu aktywności cyklooksygenaz COX-1 i COX-2 (te same enzymy hamuje kwas acetylosalicylowy), a ich działanie jest silniejsze w porównaniu do paracetamolu czy też aspiryny.

Należy przy tym pamiętać, że stosowanie NLPZ, szczególnie w dużych ilościach, może prowadzić do wystąpienia działań niepożądanych takich jak:

  • Nadżerki, owrzodzenia i krwawienia z przewodu pokarmowego
  • Zaburzenia czynności nerek mogące prowadzić do wzrostu ciśnienia krwi
  • Zaburzenia układu krzepnięcia
  • Objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego

NLPZ są bezwzględnie zakazane w I i III trymestrze ciąży, w drugim trymestrze tylko po konsultacji z lekarzem i w wyjątkowych sytuacjach można rozważyć ich stosowanie. NLPZ nie powinny również przyjmować osoby z chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy, astmą i skazą krwotoczną.

Pamiętaj! Nie stosuj NLPZ z innymi lekami z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych, doustnymi lekami hamującymi krzepnięcie krwi, heparyną, litem, metotreksatem, tiklopidyną, fenytoiną oraz doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi (pochodnymi sulfonylomocznika).

Stosowanie kilku różnych NLPZ jednocześnie może doprowadzić do utworzenia się wrzodów i krwawienia z przewodu pokarmowego. Jeśli musisz wziąć kolejny lek przeciwbólowy niech będzie to paracetamol.

Aby ustrzec się przed niepożądanymi działaniami NLPZ, warto wiedzieć, jakie substancje wchodzą w skład tych leków i których preparatów nie łączyć ze sobą. Wśród NLPZ znajdziemy leki zawierające:

  • Diklofenak (preparaty: Cataflam 50, Diclac, Dicloabak, Dicloberl, DicloDuo, Diclofenac GSK, Diclofenacum Fastum, Dicloratio Retard 100, Dicloreum, Dicloziaja, Dicuno, Difadol 0,1%, Diklofenak Omega Pharma, Diky 4%, Felogel Neo, Glimbax, Itami, Majamil PPH, Naclof, Naklofen, Olfen, Solacutan, Veral, Voltaren), diklofenak i lidokaina (Dicloratio, Olfen 75), diklofenak i mizoprostol (Arthrotec), diklofenak i omeprazol (DicloDuo Combi)
  • Ibuprofen (preparaty: Babyfen, Brufen, Dolgit, Ibalgin Maxi, Ibufen, Ibum, Ibumax, Ibupar, Ibuprofen, Ibuprom, Iburapid, Ifenin, Kidofen, MIG, Nurofen, Pedea), ibuprofen i fenylefryna (Flustad, Modafen Grip), ibuprofen i lewomentol (Ibum żel), ibuprofen i mentol (Dip Rilif), ibuprofen i paracetamol (Kidofen Duo, Metafen, Nurofen Ultima), ibuprofen i pseudoefedryna (Acatar Zatoki, Ibum Zatoki, Ibuprom Zatoki, Infex Zatoki, Metafen Zatoki, Modafen Extra Grip, Nurofen Zatoki, Sudafed Extra), ibuprofen i lizyna (Lizymax)
  • Ketoprofen (preparaty: Bi-Profenid, Febrofen, Ketonal, Ketoprofen, Ketoprofenum Fastum, Ketospray Forte, Opokan-Keto, Profenid, Refastin)
  • Kwas mefenamowy (preparat: Mefacit)
  • Meloksykam (preparaty: Aglan, Aspicam, Mel, Melobax, Meloxicam Adamed, Meloxistad, Moilec, Movalis, Opokan, Remolexam, Reumelox, Trosicam)
  • Nabumeton (preparat: Nabuton VP)
  • Naproksen (preparaty: Anapran EC, Apo-Napro, Naproxen, Opokan Actigel, Pabi-Naproxen)
  • Sól sodowa naproksenu (preparaty: Aleve, Anapran, Nalgesin, Naxil)
  • Celekoksyb (preparaty: Aclexa, Celebrex)

Leki opioidowe – jak działają?

Powyżej omówione zostały leki nieopioidowe, w większości dostępne bez recepty w każdej aptece. Drugą grupą leków przeciwbólowych o odmiennym mechanizmie działania są leki opioidowe. Warto od razu wyjaśnić, co rozumiemy pod pojęciem opioidy i opiaty. Opioidy to wszystkie związki będące pochodnymi opium (substancji otrzymywanej z maku lekarskiego), natomiast opiaty to leki otrzymywane z opium.

Działanie leków opioidowych polega na łączeniu się z receptorami opioidowymi, znajdującymi się w ośrodkowym oraz obwodowym układzie nerwowym. Możemy wyróżnić trzy rodzaje receptorów opioidowych:

  • Receptory µ (mi) – pobudzenie tego receptora przez leki powoduje zniesienie bólu (analgezję), osłabienie (depresję) ośrodka oddychania, zwężenie źrenic, spowolnienie pracy układu pokarmowego, euforię
  • Receptory ƙ (kappa) – pobudzenie tego receptora przez leki powoduje zniesienie bólu, zwężenie źrenic, zmniejszenie napięcia, senność
  • Receptory δ (delta) – pobudzenie tego receptora przez leki powoduje zniesienie bólu, zmianę nastroju (gniew, złość, rozżalenie, zniechęcenie), omamy

W zależności od tego czy leki opioidowe działają na jeden czy więcej typów receptorów opioidowych, leki możemy podzielić na:

  • Pełnych agonistów (słabi to tramadol, kodeina i hydrokodon a silni to morfina, metadon i fentanyl) – to leki, które pobudzają tylko receptory µ
  • Częściowych agonistów (np. buprenorfina) – to leki, które również pobudzają receptory µ, ale efekt przeciwbólowy jest słabszy w porównaniu do pełnych agonistów
  • Opioidy o mieszanych właściwościach agonistyczno-antagonistycznych (np. pentazocyna) – to leki, które wchodzą w interakcję z różnymi rodzajami receptorów opioidowych, działając pobudzająco na jedne a hamującą na drugie receptory

Niezależnie od tego, który z leków opioidowych zostanie zastosowany należy pamiętać, że są to leki stosowane wyłącznie na zlecenie lekarza i pod stałą kontrolą. Wynika to z faktu, że są to leki narkotyczne, stosowane w łagodzeniu silnego bólu, np. po zabiegach operacyjnych, o szerokim wachlarzu działań niepożądanych.

Leki opioidowe mogą mieć postać tabletek, iniekcji podskórnych czy też plastrów transdermalnych.

Pamiętaj! Morfina, fentanyl czy metadon to leki, które nie mają maksymalnej dawki przeciwbólowej, to znaczy, że są stosowane do momentu usunięcia bólu, w rosnących dawkach, a ich stosowanie jest przerywane w momencie braku tolerancji objawów ubocznych.

Jakie więc mogą wystąpić działania niepożądane podczas stosowania opioidów? Początkowo mogą pojawiać się nudności, wymioty, senność czy też dezorientacja, przy czym z czasem objawy te ustają. Dużym problemem podczas stosowania opioidów są zaparcia, aby ich unikną należy stosować środki zmiękczające stolec lub leki przeczyszczające, jeśli problem z zaparciami utrzymuje się przez dłuższy czas, może zaistnieć konieczność zmiany opioidu.

Inne rzadsze działania niepożądane to: trudności w oddawaniu moczu, suchość w jamie ustnej, zawroty głowy, zaczerwienie twarzy, bóle głowy, kołatanie serca, niepokój, zaburzenia nastroju, czy też obniżenie libido.

Zwykle z uwagi na stosowanie początkowo małych dawek i stopniowe zwiększanie dawki przyjmowanego leku udaje się uniknąć poważnych działań niepożądanych.

Niestety ten mechanizm pociąga za sobą inny problem – stopniowej tolerancji na lek i konieczność podawania coraz większych dawek, co może doprowadzić do uzależnienia od leków opioidowych. Z czasem opioidy tracą swoją skuteczność i aby wywołać taki sam efekt przeciwbólowy konieczne jest zastosowanie wyższej dawki leku. Może się zdarzyć, że rozwinie się tolerancja nie tylko na dany lek, ale również na inny opioid, które będzie działała na ten sam typ receptora, jest to tak zwana tolerancja krzyżowa.

Z kolei objawy uzależnienia mogą pojawić się po odstawieniu leków przeciwbólowych, szczególnie, gdy następuje to nagle. Objawy, które mogą świadczyć o „zespole odstawiennym” to: gęsia skórka, łzawienie, kichanie, nudności, wymioty, ból brzucha, biegunka, zaburzenia snu, bole stawowo-mięśniowe, zmiany nastroju. Aby uniknąć wystąpienia objawu odstawiennego powinno się zmniejszać dawkę leku stopniowo o 10-20% do całkowitego zaprzestania przyjmowania opioidów.

Morfina – co o niej należy wiedzieć?

Morfina znajduje się w preparatach takich jak:

  • Vendal Retard
  • Doltard
  • Morphini Sulfas WZF
  • MST Continus
  • Sevredol

Morfina to najbardziej popularny z leków opioidowych a jednocześnie standard, wobec, którego mierzy się siłę innych leków opioidowych, np. 0,1 mg fentanylu odpowiada 10 mg morfiny. Lek ten może być podawany pozajelitowo, doustnie lub doodbytniczo. Należy uważać z podawaniem morfiny u pacjentów z poważną niewydolnością nerek, ponieważ odkładanie się metabolitu morfiny – morfino 6 glukuronid może spowodować długotrwałe zahamowanie czynności oddechowej.

Z cząsteczki morfiny po jej zmodyfikowaniu można otrzymać inne leki, takie jak: oksykodon (preparaty: Accordeon, OxyContin, Oxydolor, OxyNorm, Reltebon), oksymorfon, hydrokodon i hydromorfon.

Fentanyl – co należy wiedzieć?

Kolejnym często stosowanym lekiem opioidowym jest fentanyl. Lek ten jest około 100-krotnie silniejszy i szybszy w działaniu od morfiny, co więcej łatwo przechodzi do mózgu przez barierę krew-mózg. Fentanyl znajduje się w takich preparatach jak:

  • Durogesic
  • Effentora
  • Fenta MX
  • Fentanyl Actavis
  • Fentanyl WZF
  • Instanyl
  • Matrifen
  • PecFent
  • Vellofent

Często fentanyl jest stosowany w postaci plastrów, szczególnie u pacjentów mających problemy z połykaniem lub wchłanianiem leków. Przy stosowaniu plastrów transdermalnych należy jednak pamiętać, że pod wpływem ciepła dochodzi do zwiększonego uwalniania leku, stąd pacjenci stosujący fentanyl powinni unikać zewnętrznych źródeł ciepła.

Fentanyl często stosuje się u pacjentów z chorobą nowotworową w łagodzeniu tak zwanego „bólu przebijającego”

Tramadol i kodeina – słabe leki opioidowe

Warto wspomnieć również o dwóch lekach będących w przeciwieństwie do morfiny i fentanylu (silne leki opioidowe), słabymi lekami opioidowymi.

Tramadol zawarty jest w preparatach takich jak: Adamon, Oratram, Poltram, Tramadaol Synteza, Tramal oraz Tramundin. Tramadol stosowany jest w łagodzeniu umiarkowanych oraz silnych dolegliwości bólowych, jego działanie jest około 10 razy słabsze w porównaniu do morfiny.

Podczas stosowania tramadolu należy pamiętać o możliwości wystąpienia drgawek, szczególnie u osób z epizodami drgawek w przeszłości bądź u pacjentów przyjmujących jednocześnie leki przeciwdepresyjne, leki przeciwpsychotyczne lub inhibitory wychwytu serotoniny. W takich przypadkach stosowanie tramadolu może podwyższyć poziom serotoniny (aminokwas) w Naszym organizmie i spowodować wystąpienie zespołu serotoninowego.

Ciekawym lekiem przeciwbólowym jest również kodeina. To tak naprawdę naturalny alkaloid opium, który wykazuje słabe powinowactwo do receptorów opioidowych. Jednak w Naszym organizmie dzięki specjalnym enzymom CYP2D6 dochodzi do przekształcenia kodeiny w morfinę, a ta działa na receptory opioidowe. Uważa się, że około 10% podanej dawki kodeiny zostanie przekształcone do morfiny. Tym bardziej, że około 10% osób rasy białej ma genetycznie uwarunkowany wolny metabolizm (przekształcanie) kodeiny, przez co u tych pacjentów efekt przeciwbólowy może być niewidoczny.

Kodeina nie występuje, jako samodzielny składnik leku, jest połączona zwykle z lekiem nieopioidowym, a wśród takich połączeń znajdziemy:

  • Kodeinę i paracetamol (preparaty: Antidol, Efferalgan Codeine, Paramax-Cod, Talvosilen, Ultracod)
  • Kodeinę i sulfogwajakol (preparat: Thiocodin)
  • Kodeinę i ibuprofen (preparat: Nurofen Plus)
  • Kodeinę, wyciąg z owoców kopru włoskiego i wyciąg sosnowy (preparat: HerbaPini, Sirupus Pini Comp.)
  • Kodeinę i ziele tymianku (preparat: Neoazarina)

Na runku farmaceutycznym są również tabletki o nazwie DHC Continus, które zawierają pochodną kodeiny, dihydrokodeinę, która ma trzy razy silniejsze działanie. Lek ten jest stosowany w leczeniu bólu nowotworowego

Na koniec krótki poradnik – jak przyjmować leki przeciwbólowe?

  • Ból jest objawem toczącego się procesu zapalnego, warto sprawdzić, jaka jest przyczyna dolegliwości bólowych i usunąć ją, chroniąc się tym samym przed przyjmowaniem „garści” tabletek. Po 3 dniach koniecznie skonsultuj się z lekarzem.
  • Leki to nie cukierki! Mogą spowodować działania niepożądane, np. uszkodzić śluzówkę żołądka
  • Przyjmując różne leki przeciwbólowe, zawsze kontrolujmy, jakie substancje są w nich zawarte, aby nie doprowadzić do przedawkowania
  • Leki kupuj w aptece i zawsze pytaj czy nie wchodzą w interakcje z innymi lekami, które przyjmujesz
  • Stosowanie dużej ilości leków przeciwbólowych ma wpływ na wyniki badań laboratoryjnych a nawet na wynik test ciążowego
  • Jeśli przyjmujesz silne leki przeciwbólowe pamiętaj, aby nie prowadzić samochodu, leki mogą upośledzać Twoją zdolność koncentracji
  • Chowaj leki przed dziećmi, aby przypadkiem nie doszło do zatrucia